QGis en ArcGIS houden elkaar in evenwicht

Natuurlijk is er geen sprake van een wedstrijd tussen QGis en ArcGIS, beide producten maken de GIS-taart immers vooral groter (QGis in de hoogte, ArcGIS in de breedte), waar uiteindelijk de hele geo-informatiesector van profiteert. 
Maar zo midden in het WK voetbal is het toch verleidelijk is alles een wedstrijdje te zien. Op die manier keek ik eens naar de Google Trends van beide zoektermen. 

In de eerste grafiek de scores van de afgelopen 5 jaar van de termen "QGis" (blauw), "ArcGIS" (rood) en "PostGIS" (groen). 

Je ziet dat er iets meer op ArcGis wordt gezocht. Dat kan natuurlijk allerlei dingen betekenen, bij voorbeeld dat Esri Nederland aan de weg timmert, of dat de QGis sites vanzelf worden gevonden en die met informatie over ArcGIS een google zoekopdracht vergen. "PostGIS" is hoe dan ook een veel minder populaire zoekterm.

(De dipjes zijn overigens het einde van het jaar, dan zoeken we meer op "vuurwerk" en "oliebollen", vermoed ik)

Interessant om even bij de buren te gluren. In Duitsland wordt substantieel meer op "QGis" dan op "ArcGIS" gezocht. 

In Italië lijkt QGis zelfs helemaal weg te demarreren:

In Esri's thuisbasis (de USA ) steekt ArcGIS nog met kop en schouder boven QGis uit. Als het op Google-zoekopdrachten aankomt dan toch ☺.

Zelf meer spelen met deze cijfers?
Dat kan op https://trends.google.nl/trends/explore?date=today%205-y&geo=US&q=qgis,arcgis,postgis

Ik bespreek de inzichten die je opzoek graag met je op 8 of 9 juli op de Foss4G-NL.
(wat? heb je nog geen ticket? ga snel naar www.foss4g.nl !)

PostGIS - ook voor ArcGIS gebruikers - the sequel

Op de GeoBuzz op 17 november en via LinkedIn kreeg ik verrassend veel respons op mijn eerdere blogpost over Postgres, Postgis en Arcgis. Daarom had ik eigenlijk op PostGIS dag (20 november) een korte presentatie willen houden, maar een forse verkoudheid stak daar een stokje voor.
Bij deze daarom alsnog een vervolg op die blogpost.

Ten eerste de functionaliteit vanuit ArcGIS perspectief. Die is voor de ST_Geometry (de Esri opslagwijze) iets anders dan wanneer je voor "echt" PostGIS (PG_Geometry in ArcGIS termen) kiest.
ST_Geometry dwingt namelijk af dat a) een geometry valide moet zijn (geen self-intersections etc.). PostGIS (PG_Geometry) laat qua opslag alles toe, en laat het aan de client (web, desktop) over om te zorgen dat een geometrie valide is. Al kun je dat zelf met een trigger in de database wel forceren, zie dit voorbeeld.

Een tweede aspect is het type geometrie. PostGIS (PG_Geometry datatype, in Esri terminologie) staat verschillende geometrie-typen (punt, lijn, vlak) toe in één kolom in een databasetabel. ArcGIS vind dat niet leuk en kan daar over struikelen, vandaar dat de ESRI-eigen opslag (als Esri ST_Geometry) al "aan de voorkant", dus bij invoeren en wijzigen kijkt of een geometrie wel van het juiste type is.

Ook dit kun je aan de PostGIS kant oplossen, namelijk door de geo-column als een expliciet geometrietype aan te maken, dus geen "ALTER TABLE mytable ADD geom geometry(;" maar "ALTER TABLE mytable ADD geom geometry(point, 28992);" (met zoals je ziet er gelijk even het SRID 28992, voor ons Rijksdriehoekstelsel expliciet aan toegevoegd).

Daarnaast kreeg ik nog wat opmerkingen waarom Esri zo verwarrend is in haar naamgeving door ST_Geometry te gebruiken voor haar eigen datatype, en dat wat in PostGIS alom bekend staat als ST_Geometry juist als PG_Geometry aan te duiden.
Tja, dat kun je Esri nauwelijks kwaad nemen. ST_Geometry is immers geen door PostGIS uitgevonden naam, het stamt uit de definitie van de ISO SQL/MM standaard ("for multi-media and spatial") uit begin deze eeuw. Daarop voortbordurend is in zowat alle RDBMS-en met spatial opslag en functies deze naamgeving overgenomen. Zelfde vlag, met in ieder RDBMS een iets andere lading dus.
(terzijde: die prefix "ST_" blijkt oorspronkelijk voor Spatial and Temporal te staan)

Overigens kan het nooit kwaad om bij mix van ArcGIS spullen met andere spullen het virtuele "Esri-woordenboek voor anderstaligen" er even bij te pakken;
Een Esri geodatabase is echt wat anders dan een willekeurige  database met spatial mogelijkheden (want meer intelligentie, maar daarmee ook meer afhankelijkheden tussen systeemtabellen).
En een ArcGIS Map Package of Project Package (.ppkx) waarmee je een heel project inclusief data met de buren kunt uitwisselen heeft weinig van doen met een (OGC) Geopackage. Nog sterker, in zo'n Project Package (eigenlijk een 7Z gecomprimeerde folder) wordt de data juist niet als OGC Geopackage, maar als Esri's eigen file geodatabase uitgewisseld.

Over dat uitwisselen meer in een volgende blogpost.

20 nov. 2025: PostGIS day - óók voor ArcGIS gebruikers

Begin van deze eeuw vroegen ArcGIS gebruikers keer op keer aan Esri wanneer er -naast support voor de grote commerciële enterprise RDBMS-en Oracle, SQL Server, IBM DB2 en Informix nou ook eens ondersteuning voor PostgreSQL zou komen. In 2010 was het met ArcGIS 9.3 eindelijk zover, en schreef Alex Tereshenkov er een mooie "introductie postgresql voor arcgis-ers" voor.

15 jaar later is de combinatie ArcGIS en Postgres zo ingeburgerd dat Esri het zelf als back-end gebruik voor haar ArcGIS Datastore (oneerbiedig gezegd de plek waar ArcGIS enterprise eindgebruikers hun geo-analyseresultaten kunnen opslaan zonder zich te hoeven bekommeren over datamodellen, indexen etc.)

Los van die klik-klak-klaar Datastore wordt PostgreSQL door Esri meer en meer omarmd als enterprise geodatabase, om het in ArcGIS termen te zeggen. Van oudsher levert Esri daarvoor een stukje middleware dat er voor zorgt dat geodata als eigen datatype in een database (Oracle, Postgresql, SQL Server) kan worden opgeslagen, en er spatial functies ("buffer" etc.) op kunnen worden losgelaten. Dat was en is een eigen Esri geometrie-type (ST_Geometry), los van Oracle Spatial of PostGIS geometrie-typen. Unique selling point was dat de implementatie in Oracle, Postgresql, DB2, Informix en SQL Server (vrijwel) gelijk was.

Toch kon je in plaats van die ST_Geometry er ook altijd al voor kiezen om PG_Geometry als opslagtype te kiezen, het geo-datatype dat met PostGIS meekomt (PostGIS is geen core Postgresql, maar een postgres-extensie!). Dat biedt meer mogelijkheden om geodata generiek naar verschillende clients, ArcGIS en niet-ArcGIS (QGis, GeoServer en nog heel veel meer) te ontsluiten. 

Kiezen voor PG_Geometry (en dus voor PostGIS) heeft nog een groot voordeel. De installatie van de DLL/shared library die de ST_Geometry functionaliteit bevat is erg ArcGIS en RDBMS-versie afhankelijk. Nog belangrijker: in cloud omgevingen (Microsoft Azure, AWS etc.) is het vrijwel nooit mogelijk om even een DLL naast je cloud-database te kopiëren.
PostGIS is hierin veel gemakkelijk; iedere zichzelf respecterende PostgreSQL-cloud aanbieder heeft óf PostGIS daar al standaard bij geïnstalleerd óf biedt dit via een eenvoudig aanklikbare optie aan.

Dat geldt trouwens niet alleen voor PostGIS, maar ook voor aanverwante extensies als PG_Routing, PG_Raster en zelfs Postgres FDW en nog veel meer.

Terug naar de titel van deze blogpost: PostGIS is dus zeker ook een aanrader voor ArcGIS-ers. Op 20 november 2025 organiseert OSGeo.nl ter gelegenheid van PostGIS day een studiedag, in Utrecht. Zie https://postgisdag.nl/ voor de details (s.v.p. wél even aanmelden!)

Spyware in PDOK diensten?

Nog een paar nachtjes slapen en dan komen de PDOK diensten (kosteloos) beschikbaar voor alle overheden, lees ik in een tweet van programmamanager Pieter Meijer.
Alle overheden, dat zijn pakweg duizend diensten of afdelingen die iets met het PDOK aanbod kunnen gaan doen. Ik ben hardstikke nieuwsgierig wat al deze clubs met die PDOK diensten doen en laat me graag inspireren door creatieve combinaties die pakweg de gemeente Enschede (om voor mij maar eens iets aan de andere kant van het land te noemen) maakt.
Kan er niet ergens in de PDOK toegangslaag een voorziening worden ingebouwd die dit gebruik registreert, verzamelt en aan klantprofielen koppelt? Wees gerust, uiteraard geanonimiseerd, en -in geaggregeerde vorm- alleen toegankelijk voor geautoriseerde PDOK afnemers.

Of moet ik het nog een stap dichterbij de applicatiesoftware (zoals Geomedia en ArcGIS) zoeken. Kan daar spyware in worden ingebouwd die mij laat zien wat voor informatiebronnen in welke combinaties worden gebruikt. Eigenlijk hetzelfde als wat AWStats en Google Analytics voor websites doen: wie vragen je pagina's op, hoe vaak, langs welke weg.

Uiteraard is zo'n mechanisme ook waanzinnig interessante informatie voor de aanbieders van data: eindelijk krijg je zicht op wat je afnemers met de data doen. Soms wellicht tot afgrijzen ("dat mág je er helemaal niet mee doen!"), hopelijk vaak tot voldoening ("joepie, mijn data wordt veel gebruikt!") en tot inspiratie ("verrek, dat kan ook met mijn data").

In een andere recente tweet van Pieter Meijer las ik dat hij een constructief gesprek met Esri Nederland heeft gehad. Dan moet het goed komen met zo'n geodatagebruiksmonitoringsysteem!

Dag flex en flash, dag silverlight, hallo HTML5!

Voor het eerst een bijeenkomst van de Adobe User Group Nederland (AUGNL) bijgewoond. Er stond html5 op het menu, dus ook voor GISsend Nederland interessant.

Er was de afgelopen maanden in de GIS-wereld nogal wat losse en georganiseerde discussies over webviewers, met name voor de overheid. Doorinvesteren in Flamingo MC (zoals de provincies willen). Of zuiver in de leer van 100% voldoen aan de webrichtlijnen met de GeoZet viewer (zoals een aantal rijkspartijen voorstaat).

Bij aankomst in Pakhuis de Zwijger werd één Adobe User group vooroordeel bevestigd: 98% van de aanwezige laptops droeg het Apple-logo. Maar de ruim 300 (!) aanwezigen waren gemiddeld wat minder hip dan ik had verwacht. Piercings < 5%. Leeftijd 25 - 45 jaar. Haarkleur blond, bruin en zwart én grijs. Wel veel designbrillen. En best weinig iPads.
Een snelle peiling leerde dat er ongeveer evenveel (web-)designers als (web-)developers aanwezig waren. En dat was ook zo'n beetje de verhouding op het podium: van "flashy" ("html5-ish?") ontwerpen tot een kijkje in de Javascript/HTML code die het allemaal mogelijk maakt.

HTML5 is een nieuwe HTML-versie die waarschijnlijk in 2012 officiële W3C Candidate Recommendation krijgt. Het is een complete remake, met veel aandacht voor structuur van het document, én voor multimediatoepassingen.

Voor GIS-ers zijn een aantal HTML5 onderdelen interessant:
- Canvas: "a resolution-dependent bitmap canvas that can be used for rendering graphs, game graphics, or other visual images on the fly". Met JavaScript functies kun je al je kaarttekenfuncties hier op los laten.
LBi Lost Boys' Peter Nederlof miste eigenlijk geen enkele functionaliteit in het canvas-element.
- WebSQLDatabase: een clientside SQL database (in de meste implementaties op basis van SQLite);
- WebWorkers: een mooie naam voor wat we al lang kennen als multithreading: stukjes (Javascript) code op de achtergrond laten uitvoeren, in plaats van te moeten wachten tot een langdurige teken- of rekenbewerking klaar is;
- WebSockets: Waar bi-directioneel verkeer tussen webclient en server mogelijk is, en de server dus ook data naar de webclient kan pushen. Dat voorkomt dat de webclient nodeloos moet vragen aan de server of er bijvoorbeeld nieuwe data is;
- Geolocation: HTML5 kan direct uit de gebruikte internetverbdinging (vast of mobiel) een geolocatie distilleren;

HTML5 wordt nog niet in alle courante browserversies ondersteund, maar IE9, FF3, Opera 10, Chrome 3, iOS 3 en Android 1 hebben in ieder geval support voor het canvas-element. Da's aan de iOS (Apple)kant pure winst ten opzichte van Flash: dat wordt immers in het geheel niet ondersteund op die mooie iPads!
Voor IE zijn JavaScript libaries verkrijgbaar die de HTML5 functies via Flash, of zelfs via IE's eigen VML-functies grotendeels beschikbaar maken. Een interessante manier om al snel voor een brede groep gebruikers HTML5 aan te bieden.

Om een idee te krijgen van het browsergebruik even de maandcijfers (februari 2011) voor deze site en die van de ArcGIS Gebruikersgroep Nederland
browser: gisnederland.nl - aggn.nl
IE8: 20% - 40%
IE7: 14% - 18%
IE < 7: 1% - 3%

FF 4: 3% - 0%
FF3.6: 20% - 17%
FF < 3.6: 1% - 5%

Chrome 9: 14% - 3%
Chrome 8: 3% - 1%

Safari 5: 10% - 6%

Steeds meer van deze browsers ondersteunen op steeds meer besturingssystemen hardware acceleratie. Mooi voor spectaculaire animaties, maar ook mooi voor een perfecte user-experience, met klassieke GIS taken als pannen, in- en uitzoomen. Juist vanwege deze hardware acceleration is Microsoft IE9 flink aan het promoten, meer dan het de overstap van 7 naar 8 aanmoedigde. IE9 is vanaf dinsdag 15 maart te downloaden.

Dan nog wat tools:
Browsermogelijkheden vallen uitstekend te checken met de JavaScript library Modernizr

Adobe's Serge Jespers toonde een serie tools die Adobe binnenkort uitbrengt. Onder meer Wallaby, waarmee Flash applicaties naar HTML5 kunnen worden omgezet. Juich niet te vroeg: deze tool kan géén ActionScript converteren...
Adobe Muse is de HTML5 editor die er aan komt. En Adobe werkt samen met de makers van de JavaScript library JQuery, met name voor mobiele toepassingen.
Adobe ziet Flash niet verdwijnen, maar juist in combinatie met HTML5 tot mooie dingen leiden, waarbij Flash met nam het animatiedeel voor zijn rekening neemt.
En vanuit Ilustrator CS5 is er rechtstreekse export naar HTML5 mogelijk. Dus die PDF-kaarten op het web moeten ook maar eens verleden tijd worden.

SilverLight zei U? Over deze Microsoft variant op Flash heb ik deze middag niemand gehoord...

En wat zijn de plannen van Esri t.a.v. HTML5?
Op de 2010 International User Conference werd gezegd:
ESRI is actively researching HTML5 for the purposes of leveraging some of its new capabilities: geolocation, drag and drop, off-line storage, etc. Although the ArcGIS API for JavaScript currently does not explicitly incorporate HTML5 elements, developers can definitely use some HTML5 features such as geolocation and video display capabilities with their ArcGIS API for JavaScript applications. We plan on incorporating specific HTML5 functionality within the ArcGIS API for JavaScript this year, allowing for touch-screen user experiences, tighter integration with mobile devices, more powerful display capabilities through HTML5’s canvas, etc.

Op diezelfde User Conference werd deze presentatie getoond, met wat Esri doorkijkjes naar HTML5.
En morgen begint de Esri Developer Summit waarin dit onderwerp ook aan de orde komt. Feedback op de GIS Tech?

Niet de cijfers maar de voorstelling van de cijfers

Mooi stukje van filosoof Bas Haring in de Volkskrant van 30 januari. Haring probeert daarin zich iets voor te stellen bij een aantal getallen: 13.000 door het CBR afgelaste rijexamens, 7 miljard aardbewoners. Aan zijn studenten vroeg hij te schatten wat voor een gebied je nodig hebt om die aardlingen een vierkante meter ruimte te bieden. Schattingen liepen uiteen van de gezamelijke oppervlakte van Frankrijk, Spanje en Portugal tot de optelsom van Europa en Azië.
Allemaal wat ruim geschat want, zo legt Bas Haring uit, het is iets meer dan de oppervlakte van Gelderland. Dat vind ik dan wel weer wat krap maar met de gezamelijke oppervlakte van Noord- en Zuid-Holland en Flevoland heb je die benodigde 7000 vierkante kilometer te pakken.

Het ministerie van VROM had in het begin van deze eeuw ook door dat gangbare oppervlaktematen te abstract zijn: het ingeschatte ruimtetekort werd daarom gepresenteerd als "de oppervlakte van Zuid-Holland".

Blijkbaar zijn grote getallen al gauw onvoorstelbaar: werk aan de winkel voor kartografen en andere infografici om die met GIS zo zorgvuldig berekende cijfers inzichtelijk te maken. jammer dat je in de gangbare GIS systemen iet kunt kiezen voor dit soort oppervlaktematen. Mapinfo, ArcGIS en al die anderen willen ons alleen in vierkante (kilometers) en (nog liever) acres laten rekenen. "referentieoppervlakte" is nog geen keuze van eenheden. Volgende release wellicht?

ictprofessionaliteitsindicator?

Geluk zit in kleine dingen: vandaag heb ik de term "ictprofessionaliteitsindicator"(nul hits op Google, kan ik een nieuw woord ergens registreren?) gedefinieerd voor de snelheid waarmee een nieuwe collega beschikt over een account om mee in te loggen, mail te ontvangen, benodigde applicaties en rechten op netwerkschijven.
Nieuw bedrijfsrecord: binnen 26 uur (een dag en een beetje) na binnenkomst van nieuwe collega A. was alles geregeld, ook "lastige" applicaties als ArcGIS, Photoshop en Illustrator.
Hebben alle tijdsinvesteringen afgelopen zomer om met de I&A afdeling en de outsourcingspartner alle rechten, profielen etc. op te schonen mooi vruchten afgeworpen.

En wellicht een mooie vraag bij sollicitaties: als ik hier ga werken, hoe snel is mijn werkplek dan operationeel?

Mapbook generator: Open Source in ArcGIS

Met de aankondiging dat ArcGIS Desktop 9.4 de functionaliteit van het arcobjects developer sample Mapbook Generator standaard gaat ondersteunen ben ik benieuwd hoe de verdere ontwikkeling van Mapbook Generator gaat verlopen.
Op de ESRI forums is dit het onderwerp met de meest actieve threads, onder meer http://forums.esri.com/Thread.asp?c=93&f=989&t=211395.
Er wordt op basis van de met ArcGS meegeleverde programmacode door diverse ontwikkelaars voortdurend functionaliteit toegevoegd, verbeteringen aangebracht etc. Daarmee een heel interessant fenomeen, want in feite een soort Open Source gemeenschap, maar dan binnen ArcGIS. Zou het niet aardig zijn als ESRI Inc de broncode van Mapbook zoals die in 9.4 en verder wordt opgenomen vrij blijft geven?

Leen een ArcGis license

Als logische optelsom van de vorige berichten in deze blog:
Een van de nieuwe features in ArcGIS is dat licenses "uitgeleend" (borrowed) kunnen worden. De license manager software zélf ondersteunt dit al geruime tijd (zie het tabblad borrow), andere software die van dezelfde license managing software gebruik maakt zoals Avenza's Mapublisher maakt hier al gebruik van, maar met ArcGIS is dit tot op heden nog niet mogelijk.

Met deze nieuwe feature wordt het mogelijk met je laptop een licensie (ArcGIS + evt aanwezige extensies) te lenen van een centrale license server. Tot dusverre was de oplossing hetzij een aparte license voor die laptop, hetzij via een netwerkverbinging continue verbonden blijven met de centrale license server.

't Is eigenlijk ook een hele logische functionaliteit als aanvulling op in- en uitchecken vanuit geodatabases.

ArcGIS 9.4 highlights

Aan de hand van de videos van de plenaire sessie zojuist alsnog een virtueel bezoek gebracht aan de ESRI User conference 2009. Zonder de pretentie te hebben compleet te zijn wil ik een paar nieuwigheden uit de komende 9.4 release nader beschouwen en waar nodig van de gebruikelijke kritische noot voorzien. Met daarbij als gebruiker natuurlijk de focus op usability, editing en mapping
Functioneel en applicatiebeheerders, wees gerust: 9.4 gaat eerst dit najaar in beta (ESRI NL zoekt beta-testers, zie de GIS Tech NL LinkedIn groep), release staat gepland voor voorjaar 2010.

• 3D editing: Veel intuitiever editen in 3D. Ben benieuwd hoe de vergelijking met Google's SketchUp uitvalt (en of de SketchUp import weer is hersteld);
• Installatie: 9.4 kan náást 9.3.1 geïnstalleerd worden. Da's maak upgrades gemakkelijker planbaar (zit zelf nu net voor de uitrol van 9.3.1). En ook ontwikkelaars zullen hier blij mee zijn. Check: Hoe up- en downward compatible zijn mxd's, geoprocessing tools, personal+filegeodatabases;
• Fuzzy Overlay Modelling: Klinkt veelbelovend, ik ben benieuwd wat de mensen van RGI project Geo3 hier van vinden;
• User interface: O.a. auto-hiding dockable windows zodat er meer beeldschermruimte overblijft voor de kaart zelf. Verder een ArcCatalog window binnen ArcMap, maar die ken ik als XTools gebruiker al een jaar of wat...
• Overzichtelijker gebruik van attribuuttabellen in ArcMap. Zoals bij 3D editing SketchUp de meetlat vormt laat ik hier graag MS Access vergelijkingsmateriaal zijn;
• De add data tool is nu voorzien van een zoekfunctie. Klinkt een beetje als de (gratis!) CSW Client voor ArcGIS, maar dan ook/juist voor lokale data én ook voor geoprocesing tools;
• Uitvoeren van geoprocessing op de achtergrond. Een voorbeeld van een kleine stap voor de arcgis programmeurs, maar een grote stap voor de arcgis gebruikers;
• In de TOC (table of contents) een nieuwe layer tab met daarin snelle toegang tot alleen de in de kaartuitsnede actieve layers;
• Symbolen kunnen zoeken op /omschrijving i.p.v te hoeven browsen door 22.000 symbolen. Maar natuurlijk nog liever ondersteuning voor een symbolenstandaard (SLD en/of CSS) Ik zie de online-symbolenbibliotheken al voor me. Overigens een zeer interessante discussie hierover op Spatially Adjusted;
• Time-awareness: hang aan layers een "houdbaarheidsdatum" en laat hiermee automatisch ontwikkelingen in de tijd zien. mag ik hierbij en koppeling tussen deze in ArcMap op te geven houdbaarheidsdatum en de infor die hierover al in de metadata staat (Metadata werkt!);
• Fast basemaps: Voeg relatief statische ondergrondlagen samen tot een speciale grouplayer die soepel pannen en zoomen mogelijk maakt. Dat gaat veel tijd besparen;
• Editing: De functionaliteit van de gratis extensie ArcSketch is nu integraal onderdeel van ArcGIS. Mooi, want dat maakt laagdrempelig editen mogelijk, en ArcSketch als losse extensie werkt in 9.3(.1) qua snelheid verlammend op ArcMap;
• Map Automation: De aloude gratis extensie DS Mapbook Generator (of zijn ESRI-broertje MPS Atlas, of third-party zusje MapLogic) is nu onderdeel van ArcMap: Snel dezelfde kaartinhoud voor een hele serie gebieden (bijv. alle NL gemeenten) maken zonder 450 mxd's te hoeven aanpassen. Een absolute aanrader, ik ben benieuwd naar de details. Op de ESRI forums is de DS Mapbook discussie is overigens de langste, dus voor deze functionailteit zullen er een hoop beta-testers op het vinkentouw zitten;
• Python scripts om van één of meedere mxd's a) paden naar datasources te herstellen b) layer symboloy aan te passen. Want in 9.4 kan Python ook worden gebruikt voor ArcMap functies.

Op de aanstaande GIS conferentie en zeker de GIS Tech 2010 zul je er zeker meer van zien.

ArcGIS licensiebeheer: auto, trein, OV chipcard

Pro-actief licensiebeheer? Wat moet ik me daar bij voorstellen? Als je wel eens tegen de melding "al XXXX licenses are in use", lees dan vooral verder.
Op de GIS Tech 2009 kondigde ESRI aan dat we een nieuwe tool voor beheer van ArcGIS licensies tot onze beschikking krijgen: Flexnet Manager (zie de aankondiging op http://www.gistech.nl/presentaties/22_GT09_Beheer.pdf#page=11). Ik heb er zelf nog geen ervaring mee, maar ben benieuwd naaar wat de lezers er van vinden.

Bij VROM gebruiken we sinds kort OpenLM. Dat hadden we al bedacht vóór de aankondiging op de GIS Tech. In de nieuwe versie daarvan zit de mogelijkheid extensies "af te schieten" na een op te geven periode van inactiviteit.

ESRI Nederland biedt een gratis tool aan die standaard ArcGIS extensies afsluit bij stoppen van ArcGIS (zie http://www.esri.nl/content/categorieen.asp?id=17). Dat werkt dan weer niet centraal op de license manager maar op de individuele ArcGIS PCs.

Maar zoals altijd wil ik meer: graag een pro-actieve license manager die automatisch een extensie activeert zodra ik de functionaliteit daarvan gebruik, en weer automatisch deactiveert zodra ik die extensie niet meer in gebruik hebt. 't Is net zoiets als het verschil tussen een reis per auto of per trein: met de auto kun je ieder moment van reisbestemming wisselen, met de trein zit je vast aan je treinkaartje, of je moet een ander kaartje kopen.

Tja, of je kiest voor de oplossing van de grootverbruikers: schaf voor de gehele organisatie een "OV jaarkaart" (een site-license) aan.

En mag ik dan gelijk ook een license manager die zélf ziet of ik ArcInfo, ArcEditor of ArcView functionaliteit gebruik en daarop afrekent: ArcGIS Licenses On Demand. Inderdaad: het OV-chipcard equivalent van ArcGIS licensies. Juist in Rotterdam is daar toch inmiddels ruime ervaring mee?

It's hard to be Inspired!

Omdat ik weer eens met metadata bezig was (een validator voor gebruik in arcgis, binnenkort meer hierover) stuurde ik mijn browser weer eens richting Inspire portal.
De startpagina http://www.inspire-geoportal.eu opgezocht. Aldaar allereerst geconstateerd dat er slechts Engels als voertaal is, terwijl we zelfs in Nederland een vertaalde ArcGIS versie hebben. So be it.
Dan maar gelijk door naar de eerste van de quick links: de INSPIRE Metadata Catalogue. Die opent een nieuw window, met als enige tekst "Geo-Portal error". Hé?
Terug naar de startpagina, en als ik daarvandaan niet via de quick links maar via de "officiële weg" naar de catalogus ga er naast een introductietekst in vet staat: "Please note that we are experiencing some technical problems with the metadata catalogue. We are addressing the issue and the catalogue will be back online as soon as possible". De google cache leert me dat op 12 mei (inmiddels 4 dagen geleden) die tekst er ook al stond. As soon as possible?
En dat terwijl ESRI 27 februari nog trots aankondigde: "Het portaal dat toegang gaat bieden tot de Europese infrastructuur voor geografische informatie, INSPIRE, wordt ontwikkeld op het ArcGIS platform" (zie http://www.esrinl.com/content/nieuws.asp?id=580).
Ik hoop voor ESRI dat de versie die nu uit de lucht is nog niet op het ArcGIS platform ontwikkeld is. Of is het een publiciteitsstunt van ESRIs marketing afdeling? Eerst suggereren dat het oude portal technische problemen heeft om vervolgens het ArcGIS platform als reddende engel neer te laten dalen. Wordt ge- en vervolgd.

veldnaam wijzigen: kleine moeite?

Mijn grootste verbazing over ArcGIS is dat het nog steeds niet mogelijk is een bestaande velddefinite te wijzigen of zelfs maar de veldnaam aan te passen. Er zijn inmiddels wel diverse "third-party tools" (zoals ET GeoWizards en XTools, en naar ik meen kan het ook met de Interop extensie) die hier wel voorzieningen voor bieden maar ik wil het gewoon in de standaard functionaliteit.
Dus geen gerommel in Excel (voor de dbf's die achter een shapefile hangen), of in Access (voor personal geodatabases).
Zelfs het bij het oude (?) Arc/Info Workstation behorende databasesysteem INFo beschikte over deze functionaliteit (het "alter" commando).

Zullen we afspreken dat ArcGIS 9.4 hier wél in voorziet?

Content Management met GIS (of omgekeerd?)

Dat willen we toch allemaal: Dat het management content is?
Maar dat bedoelde ik niet direct met deze titel. Wel doel ik op Content Management Systemen (CMS) zoals die gebruikt worden om websites handig te beheren. Deze systemen zijn de voorlopig laatste stap in de evolutie van het beheer van webpagina's: van hard-coded HTML (met daarin opmaaktags voor vet, cursief etc.) via cascading stylesheets (css) waarbij de inhoud en vorm waren gescheiden naar nu dus CMS-en, waarmee de inhoud ("content") wordt losgehaald van de webpagina. Een CMS definieert een set ankers ("placeholders") op een webpagina waarin dynamisch de inhoud wordt gegoten. Die inhoud bestaat uit artikelen, blogs, nieuwsberichten, rss-feeds die weer van andere sites afkomstig zijn en zo voort.

Hoe verhoudt zich dit nu tot GIS-systemen?
De scheiding tussen vorm en inhoud is in ArcGIS en voorganger ArcInfo altijd moeizaam geweest. In mijn AML-tijd wisten we dit op te lossen door de inhoud (welke kaartlagen en hoe weergegeven) en de vorm (welke paginagrootte, waar komt de legenda) in aparte AML's te gieten.

Voor wat betreft desktop GIS: De templates in ArcMap voorzien in zo'n beperkte mate in dat diverse partijen zélf de scheiding van vorm en inhoud ter hand hebben genomen. Mapmaker dat ESRI Nederland ism het Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden heeft ontwikkeld, het door ARIS voor het PBL (voorhen MNP) GeoView en het door MX Systems voor Verkeer en Waterstaat beheerde VenW layouter zijn hiervan drie voorbeelden uit Nederland. Sommige van deze tools gaan al zover dat hiermee ook bijvoorbeeld symbolenset en logo's centraal gedefinieerd kunnen worden.

Dat wil ik ook gebruiken voor mijn websites. En dan niet als een in zichzelf gekeerde GIS-tool, maar als een plugin voor de bekende CMS-en als Joomla! en Drupal.

Dus allereerst een tool waarmee kaartlayouts gedefinieerd kunnen worden. En wel graag met één en dezelfde tool zowel voor papieren kaarten als voor webkaarten, zodat ik stijlen voor schaalbalken, titels en mijn logos ongeacht het medium wat ik kies kan hergebruiken.

Vervolgens een tool om de kaarten zelf mee te maken, wederom ongeacht het medium (papier, beeldscherm) waarop het terecht komt. Natuurlijk is beeldscherkartografie heel wat anders dan kartografie voor papier, maar de tool die ik wil houdt daar rekening mee en kan hier flexibel mee omgaan. De output van deze tool kan dynamisch aan een outputservice gekoppeld worden die naar believen een beeldschermPDF, een pre-press PDF of een WMS (of WFS+WCS) uitspuugt

Daarnaast iets om deze WMS en WFS webservices te beheren. Met dezelfde tool kunnen natuurlijk ook de bron geodatasets als service worden beheerd.

Dan iets om de webapplicatie mee te maken. Hé dat hebben we al, want dat is ons Content Management Systeem. En zitten daar ook al niet modules in om te bepalen wie nieuwe layouts mag maken, wie nieuwe content mag toevoegen, welke catagorieën er gedefinieerd zijn voor de artikelen. Mooi, dan gebruiken we die tools ook om in onze hierboven geschetste layouttool, kaartentool en webservicemanager gebruiksrechten toe te kennen en elementen te categoriseren en van services en objecten aan te geven of ze voor breed gebruik "gepublished" zijn of dat ze nog in bewerking zijn
Net zoals ik met het blogging systeem waarmee ik dit bericht schrijf "tags" en categoriën kan toekennen, voorlopige versies van berichten kan beheren en zo meer.

Hetzelfde verhaal geldt natuurlijk ook voor de bouw van geodataportals. Die moeten niet alleen zoeken naar geodata mogelijk maken maar ook via wiki's kennis kunnen bijhouden, gebruikers commentaar kunnen laten geven op dataset en aankondigingen van AGGN-gebruikersdagen, gisconferenties etc. doen.

GIS-software bouwers: beperk u tot de specifieke GIs functionaliteit. Doe dat heel goed en zorg dat het praat met services en componenten van buiten de GIS-wereld zodat "de GIS-wereld" deel uit gaat maken van de rest van het heelal.