"Gegeven het feit dat data een cadeautje is" (of: waarom open data een pleonasme is)

"Feiten, feiten, feiten". Onder die naam organiseert de provincie Overijssel al weer enige tijd jaarlijks een congres waar de (on)mogelijkheden van het inzetten van data voor beleidsvorming, monitoring en beheer worden getoond.
Er is vast over die titel nagedacht, maar zelf zou ik "data, data, data" nog mooier vinden.
Een feit is taalkundig immers slechts de gebeurtenis waarvan je getuige kunt zijn, een datum (enkelvoud!) is de vastlegging van dat feit, van die gebeurtenis. Zonder vastlegging vervliegt het feit in de vergetelheid.

Doordat ik onlangs in ICT-verband een aantal malen met de Franse term donnée geconfronteerd werd drong het -mede op basis van mijn middelbare school Frans- tot me door dat die term niet alleen als data vertaald wordt, maar ook als iets dat gegeven is. Oftewel: een gegeven! Evenzo ligt de oorsprong van het enkelvoud van onze data; datum in het Latijn, waar het gift of geschenk betekent.

Laat dat even tot je doordringen en je beseft dat open data een pleonasme is. Data is uit zichzelf al een cadeautje, een gift. Dank je wel!
Hooguit kun je beargumenteren dat open data een uitgepakt cadeautje is, waar de blije ontvanger net het fleurige cadeaupapier van afgescheurd heeft. Wat wel weer mooi is, want uiteindelijk is het doel van open data dat er iemand aan de andere kant van de lijn blij wordt van het open maken van het geschenk.

Serendipiteit: Op zoek naar het onverwachte in NGR 3.0

Onlangs werd ik benaderd om mee te denken over een nieuwe release van het Nationaal Georegister (NGR). Dat ik mag aanschuiven bij de sessie heb ik waarschijnlijk te danken aan mijn bemoeienis (of: bemoeizucht?) met NGR 1.0 en 2.0. En op deze pagina's komt onze nationale gouden geogids ook nogal eens als onderwerp voorbij.
Vooralsnog zit ik vooral als prototype van een datazoeker in die klankbordgroep. Eigenlijk een beetje vreemd, want beroepsmatig ben ik in mijn huidige baan bij Ordina niet of nauwelijks gebruiker van het NGR. Maar goed, de andere klankbordleden zijn vooral dataprovider,  dus laat mij deze rol maar even spelen (en zoekende lezer: geef mij input!).

Dit voorjaar schreef ik al over hoe een echt nieuwe interface er uit zou kunnen zien. Maar pas afgelopen week snapte ik welk hoger doel zo'n interface ook kan dienen.
Dat hogere doel is serendipiteit. Wikipedia omschrijft serendipiteit nogal plat als "het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets totaal anders". Wat mij betreft is voor de zoeker de mindset om open te staan voor iets onverwachts een integraal onderdeel van het begrip serendipiteit.

Wat heeft dat nu met een georegister als het NGR te maken? Welnu: als we als geosector echt willen dat die rijkdom aan (open) geodata die we in dit land hebben, en die voor een flink deel in het NGR staat beschreven ook echt wordt gebruik, dan moet de zoeker ook worden verleid om buiten de gebaande paden te zoeken. Zoals je in de lokale boekhandel ook altijd stuit op een leuk, want onverwacht, boek van een schrijver waarvan je al weer bijna vergeten was dat je die een half jaar geleden bij DWDD met interesse had aangehoord. Nog sterker: het hele concept van de ramsj-winkelketen Action is hier op gebaseerd.

De NGR-bezoeker die alleen maar op zoek is naar de juiste URL voor de WMS of WFS van een dataset waarvan hij absoluut zeker weet dat de one-and-only te gebruiken dataset is heeft niets met serendipiteit. Maar de ruimtelijk ontwerper of beleidsadviseur en nog meer de app- of webbouwer die rond een thema wat geodata bij elkaar wil harken wordt in haar creatieve proces enorm geholpen als de zoekfunctie van het NGR niet recht op zijn doel af gaat, maar ook wat ruimte laat om een dataset te ontdekken die buiten de gebaande paden ligt.
Ik ben benieuwd wat dit vraagt van de user interface, de search engine en van de metadata in het NGR .Maar het lijkt me geweldig als we dit in NGR 3.0 kunnen fietsen!