Op zoek naar open standaarden

Standaarden, je hebt je nodig. Of niet: er zit er een onder mijn fiets, da's een oude standaard die op zich nog wel werkt, maar waarvan de functie in de praktijk is overgenomen door lantaarnpaal, verkeersbord of "nietje", omdat die in combinatie met een kettingslot aanvullende functionaliteit bieden voor bescherming tegen fietsendieven.

Op de GIS Tech hield Han van Veldhuizen in de AGGN track een bij vlagen hilarisch verhaal over standaarden waar de geo-wereld mee te maken heeft. We hebben in Nederland twee belangrijke lijsten van standaarden.

De eerste is een lijst met standaarden die door het programma Nederland Open In Verbinding (NOIV) gepromoot wordt als het doel van het programma. Hiervoor geldt het "pas toe of leguit" (beter bekend als "comply or explain") principe. Je hebt als overheidsinstantie je aan deze standaarden te houden, en zo niet dan moet je uitleggen waarom. Na dat uitleggen volgt er overigens geen sanctie, en ik zie Peter R. de Vries er ook nog niet 1-2-3 een uitzending aan wijden als je uitleg rammelt.

De tweede bevat in de praktijk veel gebruikte open standaarden. Dat klinkt al wat praktischer, dus eens kijken of ik die lijst ergens kan vinden. Google is my friend, en zie: met hit nummer 1 kom ik op de website van het forum standaardisatie waar een persbericht van 26 mei 2009 zegt dat het College Standaardisatie een lijst met veelgebruikte standaarden heeft samengesteld. Daarnaast is er een lijst gepubliceerd, zo gaat het persbericht door, met standaarden "waarvan nog niet zeker is of zij veelgebruikt zijn". "Beide lijsten zijn gepubliceerd op www.open-standaarden.nl" lees ik. Hé, op die site zit ik toch al? Een hyperlinkje was welkom geweest. Dan maar zoeken op de site zelf: "veelgebruikte open standaarden". Ha, 2 hits! Hmm, hit 1 verwijst naar het persbericht dat ik net heb gelezen. Hit 2 dan? Nee, die verwijst naar een RSS feed waarop ik me kan abonneren, maar niet naar een lijst standaarden. Dan maar eens naar de homepagina (voorpagina?) van Open Standaarden. Kijk nou, daar staat een bericht over deze lijsten.

Inmiddels is op basis van reacties van onder meer LNV en VROM is de lijst met standaarden "waarvan het nog niet zeker is of ze veel gebruikt worden" doorgevlooid. Door vraagtekens bij de praktische haalbaarheid van WFS is die er waarschijnlijk vanaf gevallen, maar vreemd genoeg zijn alle geostandaarden zijn verdwenen van de lijst. Allemaal? Nee, één geostandaard staat er nog wel op: SLD (overigens verkeerd aangeduid als "styles layer descriptor"). Maar WMS (webmapping), WCS (rasterdata), CS-W (catalogs) en GeoDRM (en nauwelijks bekende standaard voor het regelen van toegangsrechten tot geo-services) zijn zoek!

Maakt het uit? De bottleneck in de praktijk is de implementatie in de software en de bruikbaarheid. Gaan we met z'n allen ArcGIS Desktop aan de kant gooien omdat het geen gebruik van SLD ondersteunt? (nee, ook niet in ArcMap 10, zie mijn verzoek aan ESRI). Lijkt me sterk. En je geo-gebruik afhankelijk maken van live WFS-services is qua performance ook geen feest. Daar zou de combinatie van WFS en SLD trouwens wonderen in kunnen verrichten. (Steun dat verzoek op ideas.esri.com!).
Bovendien is het gebruiken van de standarden een middel, het moet geen doel zijn. Als de implementatie meerwaarde biedt gaan de gebruikers vanzelf over. Maar ja, welk doel hebben de softwareleveranciers bij een goede implementatie? Bovendien lopen de standaarden per definitie achter bij de techologische ontwikkeingen, dus je vraagt dan van de softwareleveranciers om hun creatieve ideeën nog niet te implementeren maar te wachten tot er een standaard voor is. Dat lijkt me een hardrem op de innovatie!

Content Management met GIS (of omgekeerd?)

Dat willen we toch allemaal: Dat het management content is?
Maar dat bedoelde ik niet direct met deze titel. Wel doel ik op Content Management Systemen (CMS) zoals die gebruikt worden om websites handig te beheren. Deze systemen zijn de voorlopig laatste stap in de evolutie van het beheer van webpagina's: van hard-coded HTML (met daarin opmaaktags voor vet, cursief etc.) via cascading stylesheets (css) waarbij de inhoud en vorm waren gescheiden naar nu dus CMS-en, waarmee de inhoud ("content") wordt losgehaald van de webpagina. Een CMS definieert een set ankers ("placeholders") op een webpagina waarin dynamisch de inhoud wordt gegoten. Die inhoud bestaat uit artikelen, blogs, nieuwsberichten, rss-feeds die weer van andere sites afkomstig zijn en zo voort.

Hoe verhoudt zich dit nu tot GIS-systemen?
De scheiding tussen vorm en inhoud is in ArcGIS en voorganger ArcInfo altijd moeizaam geweest. In mijn AML-tijd wisten we dit op te lossen door de inhoud (welke kaartlagen en hoe weergegeven) en de vorm (welke paginagrootte, waar komt de legenda) in aparte AML's te gieten.

Voor wat betreft desktop GIS: De templates in ArcMap voorzien in zo'n beperkte mate in dat diverse partijen zélf de scheiding van vorm en inhoud ter hand hebben genomen. Mapmaker dat ESRI Nederland ism het Zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden heeft ontwikkeld, het door ARIS voor het PBL (voorhen MNP) GeoView en het door MX Systems voor Verkeer en Waterstaat beheerde VenW layouter zijn hiervan drie voorbeelden uit Nederland. Sommige van deze tools gaan al zover dat hiermee ook bijvoorbeeld symbolenset en logo's centraal gedefinieerd kunnen worden.

Dat wil ik ook gebruiken voor mijn websites. En dan niet als een in zichzelf gekeerde GIS-tool, maar als een plugin voor de bekende CMS-en als Joomla! en Drupal.

Dus allereerst een tool waarmee kaartlayouts gedefinieerd kunnen worden. En wel graag met één en dezelfde tool zowel voor papieren kaarten als voor webkaarten, zodat ik stijlen voor schaalbalken, titels en mijn logos ongeacht het medium wat ik kies kan hergebruiken.

Vervolgens een tool om de kaarten zelf mee te maken, wederom ongeacht het medium (papier, beeldscherm) waarop het terecht komt. Natuurlijk is beeldscherkartografie heel wat anders dan kartografie voor papier, maar de tool die ik wil houdt daar rekening mee en kan hier flexibel mee omgaan. De output van deze tool kan dynamisch aan een outputservice gekoppeld worden die naar believen een beeldschermPDF, een pre-press PDF of een WMS (of WFS+WCS) uitspuugt

Daarnaast iets om deze WMS en WFS webservices te beheren. Met dezelfde tool kunnen natuurlijk ook de bron geodatasets als service worden beheerd.

Dan iets om de webapplicatie mee te maken. Hé dat hebben we al, want dat is ons Content Management Systeem. En zitten daar ook al niet modules in om te bepalen wie nieuwe layouts mag maken, wie nieuwe content mag toevoegen, welke catagorieën er gedefinieerd zijn voor de artikelen. Mooi, dan gebruiken we die tools ook om in onze hierboven geschetste layouttool, kaartentool en webservicemanager gebruiksrechten toe te kennen en elementen te categoriseren en van services en objecten aan te geven of ze voor breed gebruik "gepublished" zijn of dat ze nog in bewerking zijn
Net zoals ik met het blogging systeem waarmee ik dit bericht schrijf "tags" en categoriën kan toekennen, voorlopige versies van berichten kan beheren en zo meer.

Hetzelfde verhaal geldt natuurlijk ook voor de bouw van geodataportals. Die moeten niet alleen zoeken naar geodata mogelijk maken maar ook via wiki's kennis kunnen bijhouden, gebruikers commentaar kunnen laten geven op dataset en aankondigingen van AGGN-gebruikersdagen, gisconferenties etc. doen.

GIS-software bouwers: beperk u tot de specifieke GIs functionaliteit. Doe dat heel goed en zorg dat het praat met services en componenten van buiten de GIS-wereld zodat "de GIS-wereld" deel uit gaat maken van de rest van het heelal.